باربد طاهری: انتخابات ریاست جمهوری اخیرایران و حوادث مربوط به آن را چگونه ارزیابی می کنید؟

مسلم منصوری: تا آنجا که به مجموعه رژیم بر می گردد، همواره هدف از برگذاری انتخابات کشاندن هر چه گسترده تر مردم پای صندوق های رای و مشروعیت دادن به کل نظام بوده است. این بار یکی از مهم ترین اهرمی هایی که رژیم برای این منظور به کار گرفت، مناظره های تلویزیونی به سبک آمریکا بود. با انتخاب موضوع مناظره ها از طرف کاندیداها، در نظر داشت اقشار وسیعی را تهییج کند تا گرایش های مختلف فکری در جامعه، سخنگوی خود را در این مناظره ها پیدا کند و به دنبال آن به پای صندوق های رای گیری روانه شود.

مميزي را بايد در انواع مختلف آن در نظر گرفت. بدون ترديد همه انواع آن بر خلاقيت هنري تاثير منفي دارد و جنبه خلاقه آثار هنري را کمرنگ مي کند يا از بين مي برد و نوعي ادبيات تصنعي به وجود مي آورد. ولي بدترين نوع آن به نظر من مميزي عرفي و خودسانسوري است که باعث مي شود عناصر رمان از يکديگر بترسند و راحت نفس نکشند. حال آنکه مهم ترين هنر رمان اين است که قادر است يک فضاي گفت وگو براي شخصيت ها فراهم کند تا در نهايت تمثيلي از زندگي فرد و جامعه باشد. هرچه امنيت اين فضا بيشتر تامين شود رمان به مثابه يک اثر يا جهان هنري که زندگي انسان ها را بازنمايي مي کند، قوي تر عمل مي کند. اگر ما بپذيريم که ادبيات آينه زمانه خود است خب ويژگي آينه بودن بايد فراهم شود. اگر نشود آن وقت آينه هاي کاذب پديد مي آيند. به هر حال اگر عناصر جهان رمان در کنش هايشان راحت نباشند و از يکديگر بترسند مجبورند به هم دروغ بگويند. در اين صورت رمان استعاره يي از جهان واقعي انسان ها نيست بلکه يک دروغ است و عناصر آن دروغگو مي شوند و به همديگر و در نتيجه به مخاطب دروغ مي گويند. بعضي ها معتقدند فضاي رمان قادر است جهان ايده آل بين الاذهاني انسان ها را که بر يک دموکراسي بالغ بنا شده است به وجود بياورد و شيوه گفت وگو را به آنها بياموزد. عناصر رمان نبايد مجبور شوند خود را مخفي کنند. اگر مميزي به ايجاد اين فضا بينجامد که معمولاً اين طور است، آسيب زاست. در اين صورت علاوه بر افت آن معيارهايي که گفتيم از طرفي مي تواند منجر به خلق رمان هايي شود که صرفاً نمادمحور يا استعاره محورند. آن وقت مخاطب مجبور به تاويل مي شود.

تا پيش از اعلام نام «اورهان پاموك» به عنوان برنده نوبل ادبی، از «ياشار كمال» به عنوان بزرگ‌ترين نويسنده تركیه كه شانس دريافت اين جايزه را دارد، یاد می‌شد. اين نويسنده 85 ساله در گفت‌وگو با گاردين از گذشته‌، فعاليت‌های سياسی‌ و رابطه آن‌ها با نويسندگی‌‌اش گفته ‌است.

«یاشار کمال»، در میان خوانندگان ایرانی نامی آشناست. برخی از رمان‌های او توسط مترجمان مختلف به زبان فارسی ترجمه شده و مقبولیت خاص و عام، یافته‌اند. رمان «اینجه ممد» او تا کنون به بیش از ۲۰ زبان منتشر شده و بارها به فیلم در آمده ‌است. خلاصه تازه‌ترين گفتگوی او با گاردين در پی می‌آيد.

 «من درباره موضوعات روز نمی‌نويسم، برای مخاطب خاصی هم نمی‌نويسم، حتی برای خودم هم نمی‌نويسم. من فقط می‌نويسم».  یاشار کمال می‌گويد: «انسان از مرگ می‌ترسد؛ اما همه ما ناگهان از دنيا می‌رويم. اين داستانی‌ست كه بايد بنويسم».

ساراماگو: "«نه» براي من واژه بسيار مهمي است. در ضمن، هر انقلابي هم يك جور «نه» گفتن است ديگر. اما مشكل طبيعت بشر اين است كه اين «نه» كم‌كم به «بله» تبديل مي‌شود و اين زماني اتفاق مي‌افتد كه روح انقلاب و خلوصي كه دارد ظرف بيست يا سي سال تغيير مي‌كند و واقعيت چيز ديگري مي‌شود. با وجود همه اينها، همه درباره انقلابي حرف مي‌زنند كه ديگر وجود ندارد. اين ماجرا مثل «آزادي» مي‌ماند: جرمي كه في‌نفسه مرتكب شده..."

ژوزه ساراماگو در ویکیپدیا

متن کامل گفتگوی ساراماگو با لوموند را در وبلاگ سعید کمالی دهقان بخوانید

پاموك: من براي تبليغ كردن يك خط مشي يا نوع فكري آن هم به هر دليلي، رمان سياسي نمي‌نويسم. من تنها مي‌خواهم شرايط روحي زندگي مردم در يك شهر را تشريح كنم. نام شهر، كارس است كه يكي از دورافتاده ترين نقاط شمال شرقي تركيه محسوب مي‌شود اما به نظر مي‌رسد آيينه‌يي باشد در يك مقياس كوچك از وضعيت فعلي تمام كشور تركيه.

متن کامل گفتگو با اورهان پاموک را در سایت پندار بخوانید

و گفت‌وگوی لوموند با اورهان پاموك؛ برگردان از سعید کمالی دهقان را هم ببینید

«آينده كتابهاي من يا ديگران كوچكترين دلواپسي من است... نويسنده واقعي كسي است كه وقتي مي نويسد، كمان را تا ته مي كشد و سپس آن را به ميخ آويزان مي كند تا برود با دوستانش چيزي بخورد. تير درست، به سمت هواست، به هدف اصابت خواهد كرد يا نه؟ تنها احمقها مي توانند ادعاي تصحيح مسير تير را بكنند، يا در حالي كه از زاويه جاودانگي آن را مي پايند، پشت سرش بروند تا چند تا هل كوچولوي تكميلي به آن بدهند...»  اين جمله ها متعلق به «خوليو كور تاسار»؛ نويسنده آرژانتيني است. اين روزها به خاطر سالروز تولدش، نام اين آقاي نويسنده بر سر زبانهاست و به پاس بزرگداشت او، كتابهايش دست به دست مي چرخند و خوانده مي شوند.

مصاحبه گر: کاترین پورت ون

برگردان: بهروز عارفی

آیا تمایل دارید از شعر صحبت کنید؟

-  نه، هنگامی که واقعیت ها مبرم اند، شعر باید سکوت اختیار کند. چندی پیش در شهر ناصره واقع در جلیل، منطقه زادگاهم، در باره شعر سخنرانی می کردم. یک بار دیگر به دیدگاه «شعر ملی» و میهنی که گوئی فلسطینی ها محکومش شده اند، تاختم. نه، گل سرخ، الزاما نماد زخم های شهیدان نیست. فردای آن شب، بازدید آریل شارون از صحن مساجد در بیت المقدس به آتشی دامن زد که هنوز شعله ور است. واقعیت از هر سخنرانی گویا تر است... و این واقعیت درست مخالف گفته من درآمد. برای ما هنوز وقت آن نرسیده که فقط از شعر صحبت کنیم. ترانه زندگی سر دهیم و شکنندگی انسان را در برابر عشق به تصویر بکشیم.

مصاحبه آذر نفیسی با تلویزیون صدای آمریکا درباره کتاب "لولیتاخوانی در تهران"

Azar Nafisi (1)/ Azar Nafisi (2)/ Azar Nafisi (3)/

جینا نهایی در تهران در خانواده‌اى يهودى به دنيا آمده  و از سال ۱۹۷۷ در آمريكا زندگي مى كند. از او تاكنون رمان هاى متعددى به زبان انگليسى منتشر شده كه بيشتر آنان به زبان هاى مهم اروپايى از جمله آلمانی نیز ترجمه شده‌اند. جينا نهايى به تازگی برای معرفى آخرين رمان خود با نام «باران خزر» به آلمان آمد و برای دویچه وله نیز این فرصت فراهم آمد که با او درباره زندگی و آثارش به گفت‌وگو بنشیند.

گریزگاهی می­جویم

پیش تو

از خویش

گریزگاهی برای این دست های خالی از صلح

تا به ترس های من

خیره نشوند.

 «ویسواوا شیمبورسکا» شاعر هشتاد و پنج‌ساله‌ی لهستانی می گوید: «واقعیت این است که من اصلا نمی‌فهمم مردم چه علاقه‌ای دارند که با من مصاحبه کنند. در این چند سال اخیر بیشترین عبارتی که من گفته‌ام این بوده که «نمی‌دانم.» به سنی رسیده‌ام که باید از نظر آگاهی آدم جا افتاده‌ای باشم اما واقعیت این است که هیچ چیز نمی‌دانم. به نظر من بیشتر خرابکاری‌ها و افتضاحات بشری را آدم‌هایی به بار آورده‌اند که فکر می‌کرده‌اند می‌دانند.»

متن کامل گفتگو با «ویسواوا شیمبورسکا» را در سیب گاززده سعید کمالی دهقان بخوانید. ویسلاوا شیمبورسکا در ویکیپدیا/ شیمبورسکا در سایت برندگان جایزه نوبل

فروغ را دو چیز مهم می کند: شهامت و اصالتش. منظورم از اصالت، نظر داشتن به سنت نیست. منظورم بیان رگی و خونی تجربه است. یعنی اول زیستن تجربه و بعد نوشتن. فروغ با خودش راحت است و تعارفی ندارد و این در فرهنگ ایرانی نادر است. شما به شعر دنیا هم که نگاه کنید می بینید که شعرایی مهم هستند و دهه ها پس از مرگشان هنوز در موردشان می نویسند که اصیل هستند و شهامت داشتند: شهامت اصیل بودن، خود بودن! اهمیت او در این است که در فرهنگ "خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو" خودش بود. مسئله دیگری را هم بگویم. خود بودن او نتیجه تفحص و تلاش انتلکتوال نبود. مثل "خود بودن" آدم هایی که عرق می ریزند تا فردیت داشته باشند. فردیتی کتابی و حتی زوری! او خودش بود. با همه ضعف ها و قوت هایش، با همه آنچه که می دانست و نمی دانست، با همه آنچه که داشت و نداشت. تلاش نکرد چیزی غیر از آنکه هست باشد و در آنچه که بود رشد کرد و در آنچه که بود آری و نه گفت. و این هیچ کار کمی نیست، به ویژه در فرهنگ ما و به ویژه برای یک زن.

بقیه مصاحبه رادیویی در ویژه نامه فروغ

من به چاپ کتاب به شیوه "باری به هر جهت" معتقد نیستم و کسی را هم در حدی نمی بینم که برایم خط و خطوط تعیین کند. واقعیت این است برای تن ندادن به سانسور دست به چاپ کتابهایم نمی زنم، چرا که بعد از سالیان سال کار کردن در یک محیط بسته هم خودم را می شناسم و هم آنانی را که پشت میز نشسته اند.

همین عقب نشینی های ظاهرا کوچک، حذف یک کلمه، یک پاراگراف، یک عکس و...موجب تباهی متن می شود و در پی اش تباهی نویسنده و خواننده را به دنبال دارد. نمی دانم نویسنده ای که با اجازه دیگران کار و زندگی کند چه جور نویسنده ای می تواند باشد.

مجموعه داستان من "سنگهای شیطان" هفده سالی می شود که توقیف است، خوشبختانه نه ناشر اهل زدوبند بوده ونه من قبول کرده ام که داستانی را به جای داستان دیگر بگذارم یا چیزی را حذف کنم.

نویسندگان اغلب از من درباره ی شرایط من هنگام نوشتن می پرسند: "چکار می کنی؟ آیا با کامپیوتر می نویسی؟ یا با قلم؟" اما به نظر من پرسش ِ مهم این یکی است: آیا جای خاص خود را یافته ای، اتاق خالی ای که تو را هنگام نوشتن در خود احاطه کند؟ اتاق خالی ، شکلی است از گوش فرادادن، توجه، کلماتی که می آیند، کلمات فرم گرفته ی تو، افکار – الهامات و شرط زنده شدن ا شعار و داستان های مرده ، یافتن چنین مکانی است.

پیش از این پژواک در تبعید، مجموعه شعری از شیما کلباسی را معرفی کرده ایم.

پژواک در تبعید کاندیدای کتاب ملی آمریکا در سال 2007 شد/  گفتگوی صدای آمریکا با شیما کلباسی را در این باره بشنوید. برای دیدن گفتگوی شیما کلباسی با صدای آمریکا اینجا را کلیک کنید

شعله وطن آبادی، یکی از دو مترجم مجموعه داستانی درباره مهاجرت، به نام ساحلی دیگر، کرانه ای دیگر  است می گوید: "نويسنده اي كه مهاجرت مي كند تا مدتي درگير زمان و مكان هاي گذشته است و اين گذشته بر او غلبه دارد. مرحلهِ بعد وقتي است كه چون گذشته هنوز غلبه دارد وي با واقعيت هاي زماني و مكاني اكنون رو در رو مي شود. در مرحلهِ سوم، زمان و مكان گذشته با زمان و مكان حال با هم ادغام مي شوند و هويت جديدي شكل مي گيرد كه آميخته اي از گذشته و اكنون است."

متن کامل گفتگو با شعله وطن آبادی: ادبیات مهاجرت، ادبیات جهانشمول

Another sea, another shore

مجموعه داستان دریایی دیگر، ساحلی دیگر، داستان هایی کوتاه از مهاجرت ایرانیان به زبان انگلیسی با ترجمه: شعله وطن آبادی و محمد مهدی خرمی. برای اطلاعات بیشتر در مورد همین کتاب ایرانیکا و درباره همین کتاب را ببینید. 

بخشی از داستان ساعت شنی از مهستی شاهرخی که جزو داستانهای این مجموعه است.

آرش نقیبیان: "به شخصه اعتقاد دارم، نشر کتاب در خارج از ايران هيچ آينده‌ای ندارد؛ به چند دليل: اول اين که نسل دوم و سوم ايرانيان خارج از کشور به ندرت به زبان فارسی، کتاب می‌خوانند و می‌نويسند. نکته‌ی ديگر پراکندگی ناشران خارج از ايران است که مشخصا در ۳ کشور اروپايي: سوئد، آلمان و فرانسه و نیزدر ايالات متحده‌ی آمريکا هستند. اين، امکان توزيع گسترده‌ی کتاب را بسيار دشوار و گاه غير ممکن می‌کند. بحث مهم ديگر، تيراژ ۲۰۰ تا ۵۰۰ نسخه‌ای کتاب، در خارج از کشور است که آن هم گاه، سال‌ها طول می‌کشد تا به پايان برسد."

متن کامل گفتگوی آرش نقیبیان با رادیو دویچه وله آلمان

گفتگوی صدای آمریکا با شیدا محمدی در مورد سانسور و نشر و چاپ ایرانیان در داخل و خارج از کشور

در این برنامه شیدا محمدی گزارش دقیقی از وضعیت چاپ و نشر ایرانیان چه در خارج از کشور و چه در داخل از کشور ارائه می دهد.

اسفناک است!

بن بست کامل است برای نویسنده! و برای همین همه به سوی اینترنت روی آورده اند، چون اینترنت آخرین روزنه است.

گفت و گو با الن سیکسو فيلسوف و تئوريسين فرهنگي را خانم گوشه گیر در آمریکا انجام داده اند.

بعضي ها در اوائل زندگيشان فرد عزيزي را از دست داده اند. اكثر مردم چنين تجربه هايي را اصلا نداشته اند. نه تجربه جنگ و نه تجربه از دست دادن را. و به دليل نداشتن اين تجربيات انساني آنها آدمهاي ناكاملي هستند  

زنان بزرگترين دشمن خود هستند. بدترين دشمن زنان خود زنان هستند نه مردان... به خاطر اين كه آنان برده اند. ذهن شان اسير بردگي است

ستيزه جويي و تهديد‌ بنيادگرايان اسلامي بر مذاهب ديگر اثر گذاشت. زيرا آنها سردرگم و مغشوش شدند. از لحظه اي كه اسلام با چهره ي جديدي وارد‌ ميدان شد، كليميان هم مرتجع شدند و پس از آن مسيحيان دنباله روي آنان شدند

من خودم را متعلق به خاكش، به بو، به تنش ميدانم، اما نه به جامعه و فرهنگش. من ميدانستم كه من يك تبعيدي‌ در آن كشور هستم

فرويد در مطالعاتش دريافت كه ادبيات راه واقعي رسيدن به علم روانكاوي است. ادبيات ناخودآگاه آدمي است. فرويد به مدرسه ادبيات رفت تا علم روانكاوي را بياموزد.